لیزر در دندانپزشکی

 

 

لیزر چیست؟

به معنای تقویت نور Laser ( Light Amplification By Stimulated Emission of Radiation) توسط نشر برانگیخته تابش است، که به شکل پرتوهای هم راستای بسیار باریک با طوا موج مشخص تابیده میشود. لیزر نوعی از امواج الکترومغناطیسی مانند اشعه ایکس، گاما، ماوراء بنفش و ... است که به صورت تک رنگ ساطع می شود.

 

تاریخچه لیزر در دندانپزشکی :

سالهاست در اخبار پزشکی ومجلات خانوادگی از کاربرد لیزر در درمانهای دندانپزشکی می شنویم. این روزها در تبلیغات برخی مطب ها و کلینیکهای دندانپزشکی نیز نوید استفاده از لیزر برای رهایی از صدای آزار دهنده توربین های دندانپزشکی و کاهش درد و خونریزی را می شنویم. اما ممکن است وقتی از دندان پزشک خود درباره کاربرد لیزر سوال کنید، بشنوید آنچه مردم از کاربرد لیزر در ذهن دارند در اصل یک اشتباه عامیانه است و چیزی که به عنوان لیزر در مطب های دندان پزشکی دیده اند، تنها یک نور آبی رنگ یک دستگاه مخصوص است که برای ترمیم دندانها یا ماده کامپوزیت کاربرد دارد و لیزر محسوب نمی شود.

اولین بار لیزر توسط تئودورمیمن درماه مه سال 0691 ساخته شد و مقاله هایی در این رابطه در مجله نیچر چاپ شد. لیزرهای نسل اول کاربردهای در حد جراحی های بافت نرم پیدا کردند. همچنین تحقیقات لیزر های کم توان از سال های 0699 بعد از تحقیقات آندره مسترمجارستانی در فیلد دندان پزشکی نیز شروع شد و جالب است که همچنان ادامه دارد . در دهه هشتاد لیزرهای اربیوم فامیلی تحت عنوان نسل دوم لیزر های دندانپزشکی روی کارآمد که با توانایی برداشت بافت های سخت دندانی و استخوانی، سبب بازشدن دریچه ی تازه دردندان پزشکی نوین شد . تحقیقات و ساخت دستگاه های لیزر همچنان ادامه داشت تا آن جا که درعرض پنج سال اخیر بیش از یک هزار مقاله در مجلات معتبر چاپ شده است و در واقع لیزر یک تکنولوژی منحصر به فرد در بهبود روند درمانی بیماران به حساب آید با توجه به اینکه لیزر های با عرض پالس بسیار کوتاه و مدالیته های جدید درمانی در امور تشخیصی و یا کانسپت هایی چون فتودینامیک دیاگنوزیز و تراپی همچنان درروند پزوهش و تحقیقات هستند.

 

جایگاه لیزر در دندانپزشکی امروز :

در مورد لیزرمیتوان گفت با یک پدیده فوق مدرن جوان روبه رو هستیم چرا که بیش از یک دهه از کاربردهای معمول کلینیکی آن در دندان پزشکی نمی گذرد اما با سرعت این تکنولوژی در حال توسعه و پیشرفت است و با قابلیت های مختلف در خدمت بشر می باشد . مراکز تحقیقاتی معتبری در زمینه لیزر در دندان پزشکی در کشورهای پیش رفته مانند ژاپن، آمریکا، برزیل، آلمان، بلژیک، فرانسه و روسیه وجود دارد.همچنین در رابطه با این فناوری انجمن ها یی تشکیل شده اند از جمله  :

فدراسیون جهانی لیزر در دندان پزشکی  WFLD

لیزر در دندان پزشکی در اروپا  ESOLA

آکادمی لیزر در دندان پزشکی در ایالات متحده آمریکا و آمریکای شمالی ALD  

انجمن لیزری پزشکی ایران IMLA

لیزر در دندانپزشکی ایران  :  

مراکزی که در ایران به صورت کاربردی و تحقیقاتی در زمینه لیزر در دندانپزشکی به فعالیت مشغولند عبارتند :

ایملا)انجمن لیزری پزشکی ایران(

دانشکده های فنی مهندسی و دندان پزشکی معتبر کشور

سازمان انرژی اتمی

 

مزایای لیزر در دندانپزشکی

  1. برای کسانی که مشکلات انعقادی دارند در جراحی های بافت نرم در مسیر برش، مکانیسم آن به گونه ای است که انعقاد مناسبی ایجاد می کند.
  2. با بسته شدن عروق لنفاوی ورم و التهاب ناشی از جراحی نیز کمتر شده و در نهایت بیمار ناراحتی های بعد از جراحی کمتری خواهد داشت.
  3. جراح دید بهتری نسبت به ناحیه جراحی پیدا می کند زیرا که انعقاد مناسبی ایجاد میشود.
  4. ترمیم ناحیه جراحی با سرعت بیش تری رخ خواهد داد.
  5. با لیزربرش های بسیار ریز، دقیق و کنترل شده ای خواهیم داشت.
  6.  زمان برش را در حد چند میلیونیوم ثانیه در لیزرهای پالسی می توان کاهش داد.
  7. لیزر جایگزین فرز )در برداشت بافت سخت ( باعث میشود دندان پزشک بدون تماس و لرزش، بسیار ظریف و در کسر میلیونیوم ثانیه با حداقل درد عمل جراحی خود را انجام دهد.
  8. در زمان تراش دندان با فرز، براده های حاصل از تراش لایه اسمیر سبب کاهش قدرت چسبندگی یا باند مواد ترمیم هم رنگ دندان تراش خورده می شود. در حالی که در روش لیزر، این لایه ایجاد نمی شود و باعث بهبودی کیفیت چسبندگی مواد به دندان می شود.
  9. ضربه فرز همچنین سبب ایجاد ترک های بسیار ریز میکروسکوپی روی مینای دندان می شود که به هنگام بهره گیری از لیزر چنین ترک هایی نیز به حداقل ممکن می رسد.
  10. سرعت عمل دندان پزشکی که با لیزر کار می کند، افزایش پیدا میکند)البته این سرعت بستگی به مهارت دندان پزشک دارد).
  11. عوارض احتمالی در محل عمل کمتر شده و بهبودی سریع تر انجام می پذیرد.
  12. بیمار حداقل درد را متحمل خواهد شد)دندان پزشکی بی درد، در حال حاضر اغراق آمیزاست(.
  13. تشخیص ساده پوسیدگی های دندانی در مراحل اولیه پوسیدگی
  14. کاهش استرس ناشی از استفاده توربین های دندانپزشکی

 

معایب لیزر در دندانپزشکی:

  1. در مورد لیزرکار با دو بافت نرم لثه و سخت استخوان و مینای دندان در داخل حفره دهان در مجاورت مشکل است زیرا این دو بافت بر هم کنش یکسانی در برابر لیزر از خود نشان نمی دهند.
  2. قیمت بالا
  3. عدم کارایی در درمان ریشه و پوسیدگیهای بین دندانی
  4. لیزر را برای دندانهایی که قبلا ترمیم فلزی داشتهاند نمیتوان استفاده کرد
  5. عدم کارایی برای روکش و بریج
  6. عدم کارایی در درمان بلندی دندان
  7. درنواحی خلفی هر دوفک برداشت استخوان نیازمند کنار زدن فلپ و افزایش طول تاج به شکل کلاسیک می باشد و لیزر کاربرد ندارد.

 

معایب و محدودیت های استفاده از لیزر در دندان پزشکی :

  1. در صورتیکه دقت کافی در استفاده از لیزر صورت نگیرد، لیزر باعث آسیب جدی به چشم میشود. این آسیب میتواند ناشی از جذب انرژی توسط قرنیه و یا شبکیه چشم باشد. به همین علت باید حتما چشمان بیمار را با عینک محافظ پوشاند.
  2. مورد دیگری که باید در نظر داشت این است که هر داندا پزشکی که از لیزر استفاده میکند باید از ریسک های احتمالی آن کاملا آگاه باشد و برای استفاده از دستگاه مورد نظرکاملا تعلیم دیده باشد و دوره های مخصوص لیزر تراپی را گذرانده باشد.
  3. یکی دیگر از معایب کاربرد لیزر، گران بودن آن است. برای بهره جستن از مزایای لیزر باید چندین برابر خدمات معمول دندانپزشکی هزینه کنید. اما اگر جزو کسانی هستید که به دلیل ترس از دندانپزشکی و ابزار معمول آن ، جرات قدم گذاشتن در مطب های دندانپزشکی را ندارید، میتوانید با بهره جستن از لیزر، تجربه ای متفاوت از دندان پزشکی داشته باشید.