کاربرد لیزر در دندانپزشکی

لیزر در دندان پزشکی کاربردهای زیادی دارد. برخی از این کاربردها عبارتند از :

 

تشخیص پوسیدگی و جرم

یکی از روش های نوین در تشخیص زودرس ضایعات پوسیدگی و جرم دندانی کاربرد لیزر فلورسانس است .در این تکنیک نور لیزر به بافت بیولوژیک تابانده شده و درصورت حضور فعالیت متابولیک باکتریایی، این لیزر با القای اثرات فلورسانس، بازتابی به دستگاه برمی گرداند. دستگاه با تبدیل شدت این نور برگشتی به یک مقیاس عددی می تواند به تشخیص ضایعه پوسیدگی یا جرم کمک کند.

 

 

از نمونه های تجاری این تکنولوژی می توان به دستگاه دیاگودنت و سیستم فیدبک دستگاه لیزر ER:YAG KAVOKEY3 اشاره کرد .در این دو دستگاه از یک لیزر قرمز رنگ دیود 655nm با شدت کمتر از 1mv استفاده می شود . این نور از طریق یک فیبر مرکزی به دندان تابش یافته و نور و نور فلورسانت برگشتی از طریق فیبرهای دیگری که به شکل محیطی اطراف فیبر مرکزی قرار گرفته اند؛ به دستگاه برمی گردد. در این مرحله سیگنال برگشتی آنالیز شده و به یک مقیاس عددی از 1 تا 66 تبدیل می گردد.

نمایشگر دستگاه علاوه بر این که به صورت لحطه ای در هر نقطه مقادیر را نشان می دهد, نشاندهنده بالاترین عدد ثبت شده در کل روند معاینه می باشد . بروز پاسخ فلورسنت را به واسطه ی حضور محصولات باکتریایی همچون porphyrinها و دیگر عوامل نور دوست در ضایعات پوسیدگی و جرم زیر لثه ای می دانند . در این روش از تابش لیزر دیود 911 نانومتر استفاده می شود امتیاز استفاده از این روش آن است که با حساسیت تکنیکی بسیار بالای دستگاه امکان مخفی ماندن پوسیدگی از دید دندانپزشک بسیار نادر است . البته احتمال تشخیص کاذب پوسیدگی در ناحیه شیارهای سالم هم وجود دارد .

 

 

 

درمان حساسیت دندانی:

ازدیاد حساسیت عاجی یکی از علل شایع مراجعه بیماران به دندانپزشک است . برای درمان این مشکل روش های متفاوتی همچون استفاده از خمیر دندان های حاوی مواد ضد حساسیت , ژل های  فلوراید و ادهزیوهای عاجی وجود دارد. استفاده از انواع مختلف  لیزر برای درمان این عارضه  کاربرد دارند . بطور مثال تابش لیزر دیود 810 نانومتر به سطح دندان با توان 1 وات و به شکل عمود و غیر تماسی به مدت 30 تا 60 ثانیه می تواند در یک بار استفاده به میزان قابل توجهی حساسیت عاجی را به شکل فوری کاهش دهد . همچنین مطالعات تکرار این روند را با فاصله 2 هفته ای جهت بهبود قابل ملاحظه نتایج پیشنهاد داده اند .

 

کاربرد لیزر ER-YAG هم در دوز های پائین (subablative doses) یکی از روشهای مطرح در درمان این مشکل است که اثرات مثبت و دوام طولانی مدت آن ثابت شده است , البته استفاده از این لیزر ها هم نتوانسته است درد ناشی از حساسیت عاجی را در تمام بیماران کاملا برطرف کند .

 

 

سفید کردن دندانها:

یکی از کاربرد های شایع لیزر در دندانپزشکی , برای بلیچینگ ( سفید کردن دندان ها ) در مطب است . البته لیزر در درمان بلیچینگ تنها برای فعال کردن ژل بلیچینگ بکار میرود و هیچ لیزری  به شکل مستقل خواص بلیچ ندارد . لیزر می تواند در یک مدت زمان کوتاهتر , دما را بالا برده و سرعت فعال شدن ژل را افزایش دهد. در این روش معمولا جهت افزایش جذب انرژی  لیزر از محصولات بلیچینگ حاوی پیگمان استفاده می شود .

 

استفاده از لیزر در بلیچینگ سرعت کار را بهبود می بخشد اما تجربه بیشتر دندانپزشکان نشان می دهد روش بلیچینگ در خانه بهترین و پایدارترین نتایج را به همراه داشته است .

 

برداشت پوسیدگی و تهیه حفره:

یکی از کاربردهای جذاب لیزر برای بیماران دندانپزشکی بکارگیری لیزر ER-YAG به عنوان جایگزینی برای  تراش حفرات و برداشت پوسیدگی مطرح شده است , در این روش لیزر اربیوم که بیشترین که بیشترین جذب را در مولکولهای آب داراست توسط مولکول های آب موجود در نسج سخت دندانی یا استخوانی باعث تنبخیر لحظه ای آب و Expantion  کریستال های هیدروکسی آپاتیت شده که این فرایند سبب Ablation  لایه لایه نسج سخت بیولوژیک می گردد . این روش با حذف مته های دندانپزشکی و صدای ناهنجار آنها , درمان های دندانپزشکی را خوشایند تر و تحمل پذیر تر می سازند .

 

جراحی بافت نرم:

تقریبا تمامی لیزرهای شایع مورد کاربرد در دندانپزشکی با مکانیسمهای مختلف قادر به برش بافت نرم هستند. در لیزر دیود و Nd: YAG این برش به واسطه جذب انرژی توسط پیگمان و هموگلوبین موجود در بافت انجام می شود , در حالیکه در کار با لیزر CO2 یا ER:YAG این برش به واسطه جذب انرژی توسط آب بافتی اتفاق می افتد . برداشت ضایعات بافت نرم یا اصلاح فرم بافت نرم با این لیزرها قابل انجام است .

 

لیزرها با نفوذ به بافت نرم ضمن برش دادن آن، سبب انسداد عروق خونی و مهار گیرنده های درد در محل برش میشوند. به همین دلیل بیشتر بیماران درد کمتری را نسبت به روش جراحی معمولی تجربه میکنند. همچنین کار با لیزرهای بافت نرم ترمیم زخم را تسریع کرده و چون التهاب مختصری ایجاد می کند، تورم و ناراحتی پس از عمل نیز بسیار کمتر است.

 

لیزر برای درمان سرطانهای بدخیم مخاط دهان نیز کاربرد دارد. این لیزرها قادرند سلولها و شبکه خونی سلولهای سرطانی را از بین ببرند و باعث مرگ سلولهای سرطانی شوند. همچنین لیزر می تواند باعث فعال کردن سیستم ایمنی میزبان شود.

 

درمان ریشه:

هدف اصلی  در درمان ریشه تمیز کردن کانال دندان است . لیزر می تواند برای استریل کردن مجموعه کانال اصلی یا کانال های فرعی دندان استفاده شود. کاربرد لیزر های ND:YAG , Diode و ER:YAG  با اثر بخشی متفاوت برای این منظور پیشنهاد شده است . البته برای این منظور کانال باید به شکل استاندارد توسط فایل آماده شود تا مسیر برای ورو فیبر حداقل 200میکرونی لیزر باز گردد.

 

جراحی لثه:

لیزر اربیوم می تواند در جراحی لثه به منظور حذف بافت گرانولیشن یا عوامل محرک سطح ریشه و در جراحی افزایش طول تاج به منظور اصلاح بافت نرم و استخوان آلوئولار کاربرد دارد . البته این روش عمدتا در قدام فکین که عرض استخوان بین دندانی کمتر است کاربرد داشته و در نواحی خلفی فکین برداشت استخوان نیازمند کنار زدن فلپ و افزایش طول تاج به شکل کلاسیک می باشد .